Snelle check: Moet jij wel Box 3-belasting betalen?
Als je minder vermogen hebt dan €57.684 (2025) of €59.357 (2026)? Dan betaal je geen Box 3-belasting. De rest van dit artikel hoef je dan eigenlijk niet meer te lezen, hoewel het altijd wijs is om te begrijpen hoe het systeem werkt.
Ben je getrouwd of heb je een fiscale partner? Dan is de gecombineerde vrijstelling € 115.368 (2025) of €118.714 (2026). Zit jullie gezamenlijke vermogen daaronder? Dan betaal je geen Box-3 belasting.
Zit je boven de vrijstelling? Dan lees je verder.
Wat valt er precies in belasting Box 3?
Box 3 is breder dan de meeste mensen denken. Veel mensen weten dat spaargeld en beleggingen in box 3 vallen, maar eigenlijk telt vrijwel alles aan vermogen mee. Hieronder een kort overzicht
✓ Wel in Box 3
- ✓ Spaargeld, deposito’s en contant geld
- ✓ Aandelen, obligaties, ETF’s en beleggingsfondsen
- ✓ Crypto (bitcoin, ethereum, etc.)
- ✓ Tweede woning of vakantiewoning
- ✓ Goud, zilver en edelmetalen
- ✓ Geld uitgeleend aan anderen (vorderingen)
- ✓ Beleggingsvastgoed
✕ Niet in Box 3
- ✕ Je eigen woning, tenzij aflossingsvrij (→ Box 1)
- ✕ Eenmanszaak of VOF (→ Box 1)
- ✕ Hypotheekschuld op eigen woning (→ Box 1)
- ✕ Aandelen in je eigen BV (→ Box 2)
- ✕ Je pensioen
- ✕ Inboedel en persoonlijke bezittingen
Let op: Schuldendrempel. Schulden kun je in Box 3 aftrekken van je vermogen, maar er geldt een drempel. De eerste €3.800 per persoon (€7.600 met fiscale partner) telt niet mee als aftrek. Alleen het meerdere verlaagt je belastbare vermogen.
Hoe weet de Belastingdienst wat jij hebt?
Wanneer je jouw inkomstenbelasting aangifte invult, zal je zien dat de belastingdienst al heel veel informatie over je vermogen heeft.
Hoe de belastingdienst dit allemaal weet? Nederlandse banken en brokers zijn wettelijk verplicht om jouw saldo en beleggingswaarde op 1 januari door te geven aan de Belastingdienst. Dat betekent dat je spaargeld bij ING, je beleggingsrekening bij DEGIRO of je deposito bij Raisin automatisch al in je aangifte staan ingevuld. Je hoeft dat niet zelf uit te zoeken en kunt het ook niet verbergen.
De uitzondering is crypto. Exchanges buiten de EU hoeven niets door te geven, en als je een eigen wallet hebt weet de belastingdienst het al helemaal niet. Maar jij bent wel verplicht om in dat geval zelf de waarde van je crypto op te geven.
De Belastingdienst heeft de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in het opsporen van niet-aangegeven crypto, het is dus geen grijs gebied meer en alles is altijd op de blockchain terug te zien. Contant geld, uitgeleend geld aan vrienden of familie, en buitenlandse beleggingsrekeningen moet je ook zelf opgeven. Dit zijn dingen die de belastingdienst ook niet kan zien.
Wat is fictief rendement?
In plaats van te kijken naar wat je daadwerkelijk hebt verdiend op je vermogen, gaat de Belastingdienst op dit moment nog uit van een fictief rendement (officieel heet dit forfaitair rendement). Zoals je wellicht al hebt vernomen willen ze dit in 2028 gaan wijzigen, omdat dit niet mag.
Het idee van een fictief rendement is simpel. De overheid stelt vooraf vaste percentages vast per type vermogen. Op basis van die percentages berekent de Belastingdienst hoeveel rendement je “zou moeten hebben gemaakt”. Over dat bedrag betaal je vervolgens 36% belasting.
Het maakt niet uit of je spaargeld amper rente opleverde, of je aandelen dit jaar keihard onderuit gingen. Het fictieve rendement tikt gewoon door. Het is dan ook logisch dat hier klachten over zijn geweest en dat dit verplicht moet veranderen.
Welke percentages gelden in 2025 en 2026?
De Belastingdienst onderscheidt drie vermogenscategorieën, elk met een eigen percentage:
| Categorie | 2025 | 2026 |
|---|---|---|
| Banktegoeden (spaargeld, deposito’s) | 1,44% | 1,28%* |
| Overige bezittingen (beleggingen, vastgoed, crypto) | 5,88% | 6,00% |
| Schulden (aftrekbaar) | 2,46% | 2,70%* |
| Belastingtarief | 36% | 36% |
* Voorlopige percentages voor 2026 — de definitieve worden begin 2027 vastgesteld op basis van werkelijke spaarrentes.
Wat je direct op zal vallen. Het fictief rendement op beleggingen ligt een stuk hoger dan op spaargeld. Als je alleen geld op een spaarrekening hebt staan, betaal je relatief weinig. Met beleggen haal je vaak meer rendement en daarom rekent de belastingdienst hier een hogere percentage, ongeacht of het goed of slecht beursjaar is.
Heffingsvrij vermogen: de vrijstelling
Je hoeft niet over heel je vermogen belasting te betalen. Er geldt een heffingsvrij vermogen, dit is een bedrag dat belastingvrij is. De tarieven hiervoor wijzigen ieder jaar en het is natuurlijk geen feit dat de belastingdienst hier voor eeuwig mee doorgaat. Voor nu mag je in ieder geval een heffingsvrij vermogen hebben van:
| Situatie | 2025 | 2026 |
|---|---|---|
| Per persoon | €57.684 | €59.357 |
| Fiscale partners samen | €115.368 | €118.714 |
Deze vrijstelling geldt voor je totale vermogen. Het is helaas niet per rekening of per type bezitting. Al je spaargeld, beleggingen en overige bezittingen bij elkaar opgeteld bepalen of je boven of onder de grens zit.
Rekenvoorbeelden
Kleine belegger — onder de vrijstelling (2026)
Je hebt €15.000 spaargeld en €5.000 in ETF’s. Geen fiscale partner.
Je totale vermogen is €20.000 — ruim onder de vrijstelling van €59.357.
Pas als je boven de €59.357 uitkomt, begint de teller te lopen. Heb je bijvoorbeeld €70.000 spaargeld, dan betaal je alleen over de €10.643 daarboven, niet over het hele bedrag.
Alleen spaargeld (2026)
Je hebt €100.000 spaargeld. Geen fiscale partner.
- Stap 1 Vermogen boven vrijstelling: €100.000 − €59.357 €40.643
- Stap 2 Fictief rendement spaargeld (1,28%): €40.643 × 1,28% €520
- Stap 3 Box 3-belasting (36%): €520 × 36% €187
Alleen beleggingen (2026)
Je hebt €100.000 in aandelen en beleggingsfondsen. Geen fiscale partner.
- Stap 1 Vermogen boven vrijstelling: €100.000 − €59.357 €40.643
- Stap 2 Fictief rendement beleggingen (6,00%): €40.643 × 6,00% €2.439
- Stap 3 Box 3-belasting (36%): €2.439 × 36% €878
Zelfde vermogen als voorbeeld 2, maar bijna vijf keer zoveel belasting — ongeacht je werkelijke rendement.
Spaargeld én beleggingen gecombineerd (2026)
Je hebt €60.000 spaargeld en €40.000 in aandelen. Geen fiscale partner. Bij een gemengde portefeuille werkt de berekening met een gewogen gemiddeld rendement.
- Stap 1 Fictief rendement spaargeld: €60.000 × 1,28% €768
- Stap 2 Fictief rendement beleggingen: €40.000 × 6,00% €2.400
- Stap 3 Totaal fictief rendement €3.168
- Stap 4 Gemiddeld rendement over totaal vermogen: €3.168 ÷ €100.000 3,168%
- Stap 5 Grondslag: €100.000 − €59.357 €40.643
- Stap 6 Box 3-inkomen: €40.643 × 3,168% €1.287
- Stap 7 Box 3-belasting (36%): €1.287 × 36% €463
Meer dan puur spaargeld (€187), minder dan puur beleggen (€878). Jouw vermogensmix bepaalt direct je belastingdruk.
Wat klopt er niet aan dit systeem?
Je betaalt belasting over rendement dat je misschien nooit hebt gemaakt
Dit is het grootste bezwaar. Als jouw beleggingen dit jaar 2% verlies lieten zien, rekent de Belastingdienst toch 6% fictief rendement. Je betaalt over een winst die niet bestaat. Gelukkig kun je tegenwoordig ook je werkelijke rendement opgeven, zodat je in een slecht beursjaar minder belasting hoeft te betalen.
De Hoge Raad heeft de overheid al teruggefloten
In 2021 oordeelde de Hoge Raad al dat het fictieve rendement systeem in strijd is met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. De overheid mag in principe alleen je werkelijke rendement belasten. Sindsdien is de overheid op zoek naar een nieuw systeem, maar vooralsnog is er niks definitief doorgevoerd.
Je kunt bezwaar maken
Lag jouw werkelijke rendement lager dan het fictieve? Dan mag je dat opgeven in je belastingaangifte, en betaal je alleen over wat je echt verdiende. De Belastingdienst rekent altijd met het laagste bedrag.
Het stelsel verandert, maar wanneer precies is onzeker
De overheid werkt aan een systeem van werkelijk rendement (vermogensaanwasbelasting), waarbij je daadwerkelijke winsten en verliezen de basis vormen. De planning is 2028, maar er is al meerdere keren vertraging geweest. Tot die tijd blijft het fictieve rendement gelden.
Wat moet je nu concreet doen om je aangifte goed in te vullen?
Stap 1: Check of je boven de vrijstelling zit. Tel al je spaargeld, beleggingen, crypto en andere Box 3-bezittingen bij elkaar op. Gebruik de waarde op 1 januari van het belastingjaar. Zit je onder €59.357 (of €118.714 met fiscale partner)? Dan hoef je verder niets te doen.
Stap 2: Doe aangifte Zit je erboven? Doe dan gewoon aangifte inkomstenbelasting. De meeste gegevens staan al ingevuld door je bank of broker. Controleer of alles klopt — en vergeet je crypto niet als je die hebt.
Stap 3: Vergelijk fictief vs. werkelijk rendement Had je een slecht beleggingsjaar of levert je spaargeld amper rente op? Bereken dan of je werkelijke rendement lager lag dan het fictieve. Als dat zo is, kan het lonen om je werkelijke rendement op te geven in je aangifte.
In 2025 bijvoorbeeld hebben veel mensen geld verloren met crypto. Als dit een groot deel van je beleggingen was, kan het zijn dat het werkelijk rendement beter voor je uitpakt dan het fictieve rendement.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen fictief rendement en forfaitair rendement?
Helemaal niets. Het zijn twee namen voor hetzelfde systeem. “Forfaitair” is de officiële term die de Belastingdienst gebruikt. De normale mens noemt het gewoon wat het is, fictief rendement. Het gaat tenslotte om rendement wat je niet gemaakt hoeft te hebben.
Wat is de peildatum voor Box 3?
De Belastingdienst kijkt naar de waarde van je vermogen op 1 januari van het belastingjaar. Verkoop je op 2 januari iets, dan moet je het alsnog meetellen voor dat belastingjaar omdat je het op 1 januari in bezet had. Koop je op 31 december iets, dan telt het 1 januari gewoon mee voor het belastingjaar.
Wat als mijn werkelijke rendement lager is dan het fictieve?
Dan hoef je niet meer te betalen dan je echt verdiende. Via de tegenbewijsregeling kun je in je aangifte je werkelijke rendement opgeven. Let op: als je daarvoor kiest, vervalt het heffingsvrij vermogen — reken altijd uit wat voordeliger is voor jouw situatie.
Moet ik mijn crypto opgeven in Box 3?
Ja, Crypto valt onder “overige bezittingen” en wordt belast tegen 6,00% fictief rendement (2026). De waarde op 1 januari is bepalend, ook als de koers later dat jaar keldert. Je bent zelf verantwoordelijk voor het opgeven, want dit komt niet automatisch in beeld. Bekijk ook het artikel moet je belasting over crypto betalen.
Wanneer verdwijnt het fictief rendement?
De overheid wil per 2028 overstappen op belasting over werkelijk rendement. De planning is echter al meermaals uitgesteld. In mijn optiek is het dan ook pas definitief als het echt 2028 is en de veranderingen zijn doorgevoerd. Tot die tijd kan er van alles veranderen.
Betaal ik dubbel belasting over mijn geld?
Ja, technisch gezien heb je 100% gelijk. Je hebt jouw vermogen opgebouwd uit eerder belast inkomen. Box 3 belast vervolgens het rendement op dat vermogen.